رشته علوم انتظامی یکی از رشتههای خاص و پرمتقاضی در ایران است که هر ساله داوطلبان زیادی بهدنبال ورود به آن هستند. امنیت شغلی، استخدام قطعی، جایگاه اجتماعی و امکان خدمت به جامعه از مهمترین دلایل محبوبیت این رشته محسوب میشود. اگر شما هم جز علاقه مندان به رشته علوم انتظامی هستید تا آخر این مقاله همراه ما باشید. در این مقاله بهصورت کامل به معرفی رشته علوم انتظامی، شرایط پذیرش، مزایا، معایب و آینده شغلی آن آشنا میشویم.
رشته علوم انتظامی چیست؟
علوم انتظامی رشتهای دانشگاهی است که به آموزش و تربیت نیروی انسانی متخصص برای نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران (فراجا) میپردازد. دانشجویان این رشته در طول تحصیل با مباحثی مانند:
- حقوق و قوانین انتظامی
- علوم نظامی و دفاعی
- مدیریت انتظامی
- روانشناسی و جامعهشناسی جرم
- آموزشهای عملی و میدانی
آشنا میشوند و پس از فارغالتحصیلی، بهصورت رسمی وارد بدنه نیروی انتظامی کشور میشوند.
تحصیل در رشته علوم انتظامی در کدام دانشگاهها امکانپذیر است؟
در سال 1370 با تصمیم مجلس شورای اسلامی سیستم پلیس واحد به وجود آمد. به دنبال طرح ادغام شهربانی، ژاندارمری ، کمیته انقلاب اسلامی و پلیس قضایی، دانشگاه پلیس نیز به “دانشگاه علوم انتظامی” با سازمان و ساختاری جدید تغییر یافت. مهمترین مرکز آموزش عالی این رشته دانشگاه علوم انتظامی امین است.
این دانشگاه وابسته به نیروی انتظامی است و پذیرش دانشجو در مقاطع کاردانی و کارشناسی را بر عهده دارد. پذیرش معمولاً از طریق کنکور سراسری و همچنین فراخوانهای اختصاصی انجام میشود.
برنامه کارشناسی علوم انتظامی با گرایش های انتظامی، اطلاعات، مهندسی، اداری و مالی، خدمات پشتیبانی و ارتباطات انتظامی به منظور تامین کادر متخصص و کاردان در بخشهای مختلف نیروی انتظامی تهیه گردیده است.
دوره کارشناسی علوم انتظامی یکی از مجموعه برنامه های آموزش عالی بوده که به منظور ارتقاء سطح کیفی داوطلبان خدمت در نیروی انتظامی که با مدرک دیپلم استخدام می گردند. طراحی گردیده است. هدف تربیت کارشناسان متعهد با مهارتهای علمی و نظری در زمینه های مختلف ماموریتهای نیروی انتظامی است.
برنامه ریزی 6 گرایش در دوره کارشناسی علوم انتظامی با توجه به تنوع تخصص های مورد نیاز سازمان نیروی انتظامی انجام یافته که توانمندی و نقش حاصله از آن به شرح ذیل ارائه می گردد.
- گرایش انتظامی: در جهت تربیت و تامین کادر افسری نیروی انتظامی جهت تصدی مشاغلی از قبیل فرماندهی پاسگاههای انتظامی، هدایت گروه های کوچک در حد دسته و گروهان و خدمات عمومی راهنمایی و رانندگی در حد کارشناس راهنمایی و رانندگی برنامه ریزی شده است.
- گرایش اطلاعات: در جهت تربیت و تامین کادر افسری نیروی انتظامی در رسته های اطلاعات، حفاظت اطلاعات و کشف جرائم به نحوی که به صورت عمومی آمادگی علمی تصدی مشاغل مربوطه را در واحدهای اجرایی و ستادی ناجا دارا باشند.
- گرایش مهندسی: در جهت تربیت و تامین کادر افسری نیروی انتظامی در رسته مهندسی به نحوی که توانمندی اداره عمومی امور مشاغل مربوطه را در این رسته دارا باشند.
- گرایش اداری و مالی: در جهت تربیت و تامین کادر افسری نیروی انتظامی در رسته های اداری و مالی به نحوی که به صورت عمومی آمادگی علمی تصدی مشاغل مربوطه را در واحدهای اجرایی و ستادی ناجا دارا باشند.
- گرایش خدمات پشتیبانی: در جهت تربیت و تامین کادر افسری نیروی انتظامی در رسته های ترابری اردنانس و سر رشته داری به نحوی که توانمندی اداره عمومی مشاغل مربوطه را در این رسته ها دارا باشند.
- گرایش ارتباطات انتظامی: در جهت تربیت و تامین کادر افسری نیروی انتظامی در رسته مخابرات به نحوی که توانمندی اداره عمومی امور مشاغل مربوطه را در این رسته دارا باشند.

این دانشگاه در مقطع کارشناسی دارای شاخههای انتظامی، کشف جرائم، اطلاعات، راهنمایی و رانندگی و خدمات و پشتیبانی است و دانشجویان از ترم چهارم، شاخه یا گرایش خود را انتخاب میکنند. مقطع کاردانی علوم انتظامی نیز دارای گرایشهای راهنمایی و رانندگی و انتظامی است.شاخه انتظامی بخش انتظامی، بخش مأموریتی نیروی انتظامی در پاسگاهها و کلانتریهای موجود در سطح شهر و روستاها است و دانشجوی انتظامی دانش و مهارت لازم را برای فعالیت در این بخش بهدست میآورد.در واقع اولین وظیفه کارشناس انتظامی انجام تمهیداتی برای جلوگیری از جرمخیزی است.
برای مثال برای پیشگیری از سرقت، کارشناس انتظامی باید به مردم هشدارها و اطلاعات لازم را بدهد، هشدارهایی از این قبیل که بهتر است درِ خانه را شبها قفل کنند یا شبها، پنجرهها را باز نگذارند. در واقع کارشناس علوم انتظامی با این هشدارهای بسیار ساده اما مؤثر، به آموزش عمومی و فرهنگسازی میپردازد و از جرمخیزی پیشگیری میکند. پس اولین وظیفه نیروی انتظامی، فراهم کردن شرایط اجتماعی به گونهای است که سطح امنیت عمومی بالا برود. البته این وظیفه تمام متخصصان نیروی انتظامی است اما در شاخه انتظامی، اولین و مهمترین وظیفه، آموزش و پیشگیری است.
شرایط ورود به رشته علوم انتظامی
برای انتخاب رشته دانشگاه و قبولی در رشته علوم انتظامی ، داوطلبان باید علاوه بر شرایط علمی، از نظر جسمی و عقیدتی نیز مورد ارزیابی قرار گیرند.
شرایط عمومی پذیرش در رشته علوم انتظامی:
- اعتقاد به دین اسلام
- تابعیت جمهوری اسلامی ایران
- نداشتن سوءپیشینه کیفری
- التزام عملی به قانون اساسی
شرایط اختصاصی:
- داشتن حداقل 17 و حداکثر 21 سال سن برای داوطلبان مرد (داوطلبانی که خدمت وظیفه عمومی را انجام دادهاند، مدت قانونی خدمت وظیفه عمومی به حداکثر سن آنها اضافه خواهد شد) و و دارا بودن حداقل 18 و حداکثر 25 سال سن برای داوطلبان زن
- دارا بودن حداقل 170 سانتیمتر قد برای داوطلبان مرد و 160 سانتیمتر برای داوطلبان زن
- سلامت کامل جسمی و روانی
- موفقیت در مصاحبه عقیدتی، سیاسی و روانشناسی
- قبولی در تستهای ورزشی
⚠️ نکته مهم: پذیرش خانمها در این رشته محدودتر است و شرایط خاص خود را دارد.
داوطلبان زن این دانشگاه باید توجه داشته باشند که تمام برنامههای درسی و کلاسهای عملی و مهارتی که در این دانشگاه برای آقایان برگزار میشود، برای خانمها نیز برگزار میگردد. برای مثال به منظور تقویت قوای جسمانی و کسب مهارتهای لازم ، ورزشهای رزمی و دفاع شخصی تحت سه عنوان ورزش رزمی تکواندو، کاراته و جودو ارائه میگردد. البته مسؤولان دانشگاه انتظار ندارند که یک خانم با روحیات و خصلتهای یک مرد، در نیروی انتظامی فعالیت کند، اما داوطلبان زن باید از آمادگی جسمی و روحی خوبی برخوردار باشند. در ضمن پوشش چادر برای دانشجویان زن دانشکده علوم پایه انتظامی و خانمهای شاغل در نیروی انتظامی الزامی است.
دروس رشته علوم انتظامی
دروس مشترک در شاخههای مختلف نیروی انتظامی :
سازمان و مدیریت و نگرش در مدیریت اسلامی، مقدمات علم حقوق، روانشناسی رشد، حقوق اساسی، نقشهخوانی، حفاظت اطلاعات ، حقوق جزای عمومی ، سازمان و وظایف نیروی انتظامی ، تاریخ سیاسی معاصر ایران ، گزارشنویسی ، جنگافزارشناسی، جغرافیا ، روانشناسی اجتماعی ، حقوق مدنی ، آشنایی با کامپیوتر ، ورزش رزمی ، اصول و قواعد نظامی ، مقابله با سوانح و بلایا ، جنگافزارشناسی نیمهسنگین، عبور از موانع و عملیات اعتماد به نفس، مبانی اطلاعات، روشها و فنون تدریس جرائم نیروهای مسلح است.
علاوه بر این، آیین دادرسی کیفری، آیین دادرسی مدنی ، حقوق جزای اختصاصی ، مکانیک اتومبیل ، زبان تخصصی ، کاربرد قانون سلاح ، تاکتیک دسته در آفند و پدافند، امور انتظامی، آشنایی با راهنمایی و رانندگی، شناسایی مین و تلههای انفجاری ، آشنایی با قاچاق ، مبارزه با مواد مخدر ، کشف علمی جرائم ، دروس تحقیقاتی ، جنگهای ویژه ، آسیبشناسی و مفاسد اجتماعی ، مخابرات ، جمعآوری ، کنترل اجتماعات، پزشکی قانونی ، تنظیم گزارشات قضایی ،کارورزی از دیگر دروس این رشته می باشد.
دروس تخصصی شاخه انتظامی:
جامعهشناسی شهری و روستایی، تاکتیک گروهان ، عملیات در کویر، کوهستان و جنگل، اصول ترافیک ، آیین راهنمایی و رانندگی، حمل بار، مسافر و کار و ابعاد وسایل نقلیه ، شمارهگذاری، آزمایشات رانندگی و تصادفات ، وظایف فرمانده پاسگاه در شرایط عملیاتی ، عملیات گشتی – کمین و ضد کمین ، اماکن عمومی ، هدایت پاسگاه، دسته و گروهان ، جغرافیای شهری و روستایی .

مزایای تحصیل در رشته علوم انتظامی
یکی از دلایل اصلی جستجوی کاربران درباره این رشته، مزایای قابلتوجه آن است:
- استخدام قطعی از بدو ورود: دانشجویان علوم انتظامی از همان ابتدا کارمند رسمی نیروی انتظامی محسوب میشوند.
- دریافت حقوق در دوران تحصیل: برخلاف بسیاری از رشتهها، دانشجویان این رشته حقوق ماهانه دریافت میکنند.
- امنیت شغلی بالا: شغلهای انتظامی جزو پایدارترین مشاغل کشور هستند.
- امکان ارتقای شغلی: با ادامه تحصیل و کسب تجربه، امکان ارتقا به درجات بالاتر وجود دارد.
معایب رشته علوم انتظامی
برای تصمیمگیری آگاهانه، باید معایب این رشته را هم در نظر گرفت:
- سختگیری انضباطی و قوانین خاص
- محدودیت در جابجایی محل خدمت
- شرایط کاری سخت و پرتنش
- خطرات شغلی در برخی ماموریتها
آینده شغلی رشته علوم انتظامی
بازار کار علوم انتظامی چگونه است؟
برخلاف بسیاری از رشتههای دانشگاهی، بازار کار رشته علوم انتظامی تضمینشده است. فارغالتحصیلان مستقیماً در بخشهای مختلف نیروی انتظامی مشغول به کار میشوند، از جمله:
- پلیس راهور
- پلیس آگاهی
- پلیس فتا
- یگانهای ویژه
- بخشهای اطلاعاتی و انتظامی
در نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، عدهای از کارکنان دارای مشاغل اداری و عدهای دیگر دارای مشاغل مأموریتی هستند. برای مثال، کارکنان بخشهای حسابداری، کامپیوتر، برق و مخابرات در بخش اداری فعالیت میکنند. به عبارت دیگر فارغالتحصیلان شاخه خدمات و پشتیبانی در بخش اداری حضور دارند و فارغالتحصیلان سایر شاخهها و گرایشهای علوم انتظامی در بخش مأموریتی فعالیت میکنند.
در کل فارغالتحصیلان کاردانی دانشکده علوم پایه انتظامی با درجه ستوان سومی و کارشناسان این دانشکده با درجه ستوان دومی فارغالتحصیل میشوند و درجات بعدی آنان برابر قوانین و مقررات ناجا خواهد بود. در این میان، نوع فعالیت فارغالتحصیلان کاردانی نیروی انتظامی بیشتر جنبه اجرایی دارد؛ یعنی این دسته از فارغالتحصیلان بیشتر مجریان برنامهها هستند اما مسؤولیت اصلی کارشناسان نیروی انتظامی، تئوریسازی، برنامهریزی، هدایت و کنترل فعالیتهای نیروی انتظامی است.
البته در حال حاضر به دلیل کمبود پرسنل، گاهی اوقات یک کارشناس باید وظایف کاردان را نیز انجام دهد.گفتنی است که دانشجویان علوم پایه انتظامی ضمن آن که ماهانه مبلغی به عنوان کمک هزینه تحصیلی دریافت میکنند از امکانات رفاهی خوابگاه، پوشاک، غذا، دفترچه اتکا و خدمات درمانی بهرهمند میشوند و در طول خدمت از وام خرید مسکن یا یک باب مسکن ملکی برخوردار خواهند شد
حقوق و درآمد رشته علوم انتظامی
میزان حقوق بسته به درجه، سابقه، محل خدمت و نوع ماموریت متفاوت است، اما بهطور کلی:
- حقوق در دوران تحصیل: حقوق پایه + مزایا
- پس از فارغالتحصیلی: حقوق رسمی مطابق قوانین نیروهای مسلح
- افزایش حقوق با ارتقا درجه و ماموریتهای خاص
آیا رشته علوم انتظامی انتخاب مناسبی است؟
اگر ویژگیهای زیر را دارید، این رشته میتواند انتخابی هوشمندانه باشد:
✔️ علاقه به نظم و انضباط
✔️ روحیه مسئولیتپذیری
✔️ توانایی کار در شرایط سخت
✔️ علاقه به خدمت به جامعه و حفظ امنیت
جمع بندی معرفی رشته علوم انتظامی
رشته علوم انتظامی یکی از بهترین گزینهها برای افرادی است که بهدنبال شغل پایدار، استخدام قطعی و جایگاه اجتماعی مناسب هستند. با توجه به شرایط خاص پذیرش، توصیه میشود قبل از انتخاب این رشته، علاقه و تواناییهای خود را بهدقت بررسی کنید. برای کسب اطلاعات بیشتر و دریافت مشاوره تحصیلی از طریق تلفن های درج شده در سایت با گروه آموزشی دکتر محسن رضازاده در ارتباط باشید.
سوالات متداول درباره رشته علوم انتظامی
آیا بدون کنکور میتوان وارد رشته علوم انتظامی شد؟
در برخی سالها پذیرش از طریق فراخوانهای اختصاصی انجام میشود، اما اغلب پذیرش از طریق کنکور سراسری است.
امکان ادامه تحصیل در این رشته وجود دارد؟
بله، امکان ادامه تحصیل تا مقاطع بالاتر با شرایط خاص فراهم است.
آیا رشته علوم انتظامی برای خانمها هم وجود دارد؟
بله، اما ظرفیت پذیرش خانمها محدودتر است.
